Per 1 januari 2010 heeft TNM 7 zijn intrede gedaan. In deze richtlijn wordt nog gebruik gemaakt van TNM 6. De richtlijn melanoom gaat binnenkort in revisie. TNM 7 zal worden opgenomen in de gereviseerde richtlijn, die in 2011 wordt verwacht.
Aanleiding Het melanoom van de huid is een vorm van kanker met een sterke neiging tot metastaseren. De afgelopen decennia is het voorkomen van deze aandoening fors gestegen. Mede doordat het melanoom tegenwoordig in een relatief vroeg stadium wordt gediagnosticeerd en verwijderd, is de sterfte minder toegenomen. Sterfte treedt op als gevolg van gemetastaseerde ziekte, omdat de behandelingsmogelijkheden in dit stadium beperkt zijn. Vroege diagnostiek en behandeling van het melanoom zijn dus van groot belang voor de prognose van de betrokken patiënten.
Dit vereist een multidisciplinaire aanpak en een goede samenwerking tussen de zorgverleners van de eerste en tweede lijn. De richtlijn biedt hiertoe een aantal handvatten. Nieuwe inzichten en ontwikkelingen nopen ertoe dat de richtlijn regelmatig wordt bijgesteld. De laatste herziening dateert uit 1997. In 1985 werd onder auspiciën van het Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO de eerste richtlijn over het melanoom opgesteld. Deze werd in 1990 en 1997 herzien, waarbij de in 1986 opgerichte Nederlandse Melanoom Werkgroep (NMW) een belangrijke rol vervulde. Deze werkgroep bestaat uit deskundigen op het gebied van het melanoom die namens hun wetenschappelijke vereniging zijn afgevaardigd. Het initiatief voor de vierde richtlijnherziening werd genomen door de Nederlandse Vereniging voor Pathologie, in het kader van de kwaliteitsprojecten die vanwege de wetenschappelijke verenigingen bij de Orde van Medisch Specialisten konden worden ingediend. Deze richtlijnen zijn ‘evidence-based’ en worden begeleid door het CBO en de Vereniging voor Integrale Kankercentra (VIKC). Hierbij heeft de praktische haalbaarheid van richtlijnen meer aandacht gekregen. Voor het eerst namen ook leden van de patiëntenorganisatie (Stichting Melanoom) deel aan de ontwikkeling van de richtlijn.
In vergelijking met de richtlijn uit 1997 is niet alleen de manier waarop de wetenschappelijke literatuur wordt gezocht en beoordeeld gewijzigd, maar zijn er ook enkele inhoudelijke veranderingen opgetreden als gevolg van nieuw verworven kennis en inzichten. Deze veranderingen zijn voor een belangrijk deel verwerkt in de uitgangsvragen, die de kern vormen van de richtlijn. Het betreft onder meer de plaats en waarde van de dermatoscopie, de schildwachtklier (sentinel node)-procedure en het follow-upbeleid. Ook over deze actuele onderwerpen zijn op basis van een kritische beschouwing van wetenschappelijke publicaties gewogen uitspraken gedaan in termen van conclusies en aanbevelingen die de dagelijkse praktijk ondersteunen.
Doelstelling
Een richtlijn is een document met aanbevelingen ter ondersteuning van de dagelijkse praktijkvoering. Deze richtlijn berust op de resultaten van wetenschappelijk onderzoek en aansluitende meningsvorming gericht op het expliciteren van goed medisch handelen. De richtlijn beoogt een leidraad te geven voor de dagelijkse praktijk van de preventie, diagnostiek, behandeling en follow-up van patiënten met een melanoom van de huid. Melanomen op andere plaatsen in het lichaam zijn buiten beschouwing gelaten. De richtlijn omvat alle stadia van de ziekte, biedt aanknopingspunten voor transmurale afspraken of lokale protocollen en andere implementatiebevorderende activiteiten.
Richtlijngebruikers De richtlijn is geschreven voor zorgverleners in de eerste en tweede lijn, te weten huisartsen, dermatologen, chirurgen, radiotherapeuten, pathologen, internisten, plastisch chirurgen en verpleegkundigen.
Probleemomschrijving en uitgangsvragen
Tijdens het ontwikkelen van de richtlijn is allereerst een aantal uitgangsvragen geformuleerd die door het veld als zeer relevant worden beschouwd bij de diagnostiek en behandeling van patiënten met een melanoom (zie bijlage 1 ). Voor de onderdelen waarvoor geen kernvragen zijn opgesteld, is de werkgroep uitgegaan van de oude richtlijn, waarbij de tekst in grote lijnen hetzelfde is gebleven.
Voor achtergrondinformatie over:
Betrokken verenigingen (zie bijlage 2)
Samenstelling werkgroep (zie bijlage 3) en (zie bijlage 12)
Werkwijze werkgroep (zie bijlage 4)
Wetenschappelijke onderbouwing (zie bijlage 5 )
Kosteneffectiviteit; er is geen kosteneffectiviteitsanalyse gedaan.
Implementatie, indicatorontwikkeling en vraagstellingen voor vervolgonderzoek (zie bijlage 6 )
Juridische betekenis van richtlijnen (zie bijlage 7)
Herziening (zie bijlage 8)
Belangrijke adressen (zie bijlage 9)
De folder "Melanoom" van het KWF, met informatie voor patiënten, is hier te downloaden.
